از آزمون انجمن (نكاتي پيرامون آزمون انجمن و شركت در آن)
آزمودن، تنها ارزيابي بخش كوچكي از اندوخته ها نيست بلكه فرصتي براي يادگيري و تجربه اندوزي است. آزمونهايي كه بطور معمول در پايان دورههاي آموزشي برگزار مي شود، در واقع بخشي از درسهاي آموزشي است. انجمن خوشنويسان ايران طبق روال ساليان گذشته، هرسال سه آزمون سراسري در سطوح و رشته هاي مختلف خوشنويسي برگزار ميكند كه هنرجويان مي توانند طبق مقررات در آن شركت كنند و اگر قبول شدند، گواهينامه رسمي دريافت دارند. انجمن معمولا در سه نوبتِ اواخر ارديبهشت، مرداد و دي ماه آزمون برگزار مي كند. در اين نوشتار، سعي بر آنست كه چند نكته و پيشنهاد در مورد آزمون و شركت در آن ارائه شود؛ به اين اميد كه به كسب نتايج بهتر كمك كند.
1- با قلم مناسب بنويسيم
در هر آزمون دانگ مناسب قلم رعايت شود. بسيار ديده شده كه خط خوبي تنها به علت رعايت نكردن دانگ قلم پذيرفته نشده است. اين مسأله بويژه در دوره ممتاز بسيار مهم است.
حداقل دو قلم از پيش تراش شده با دانگ امتحان و هم اندازه داشته باشند تا درصورت خرابي يك قلم، ناگزير به تيز كردن قلم در ميانه آزمون نشوند. هنرجوياني كه هنوز قلم خود را تيز نمي كنند -كه بهتراست هرچه زودتر اين كار را بكنند- به اين امر توجه بيشتري داشته باشند.
2-كاغذ را انتخاب كنيم
در امتحان تنها يك برگه داده مي شود كه اغلب از دو نوع روغني(گلاسه) براق و مات است كه هنرجو مي تواند يكي از آنها را انتخاب كند. روي كاغذهاي روغني، رانش قلم راحتتر است اما بايد دقت كرد كه عنان قلم از دست نرود. در كاغذهاي مات، حفظ تعادل قلم راحتتر است و رانش كندتر. بسته به عادات و تنظيمات مركب هنرجو مي تواند يكي را انتخاب كند. در مجموع بايد سعيكند راحت و روان و بدون انحراف بنويسد. هنر جويان براي گرم كردن دست و انتخاب تركيب و تمرين چند برگ كاغذ نانوشته به همراه داشته بياورند.
3- مركب را تنظيم كنيم
كاغذ هرچه خشك تر، مركب روانتر و هرچه روغنيتر، مركب پر مايهتر باشد. در قلم هاي گوناگون نيز هر چه قلم درشت تر شود، به مركب روان تري نياز است. هنرجو بايد به گونه اي مركب را تنظيم نمايد تا هم رنگ خوبي داشته باشد و هم كشش لازم را. مركب طوري نباشد كه ظرافت ها را نشان ندهد و يا در كشيدن كشيدهها كم بيايد. اگر اندكي سايه بيندازد بهتر. رنگ مجاز مركب در آزمون هاي انجمن خوشنويسان سياه است. نه تنها رنگهاي ديگر غير مجاز است بلكه مركب رنگي نيز نبايد به سياه افزود.
باز بودن در مركب به مدت يكي تا دو ساعت بويژه در تابستان، سبب خشك شدن آب سطحي و غليظ شدن مركب و بهم خوردن تعادل مركب در دوات مي شود. در اين هنگام اضافه كردن آب اگر قطره قطره و با دقت صورت نگيرد باعث رقيقي بيش از حد و بهم خوردن تعادل مركب مي شود. پيشنهاد اين است كه هنرجويان خطر نكنند و دو دوات همره بياورند. با يكي تمرين كنند و ديگري را چند دقيقه قبل از نوشتن روي كاغذ آزمون بكار برند.
4- به جا بنويسيم!
توصيه ميشود نوشته خود را طوري تنظيم كنيد كه در وسط صفحه قرار بگيرد. بهتر است ابتدا پس از گرم كردن دست و انتخاب تركيب بندي، سوال را با همان قلمي كه قرار است خط نهايي را بنويسيد، با دقت نوشته تا اندازه نوشته خود را بيابيد و سپس محل درج آن را روي كاغذ تنظيم نماييد. در صورت نياز خط زمينه يا كرسي را با مداد و كمرنگ بكشيد تا خيلي به چشم نيايد.
5- به موقع بنويسيم
مدت زمان آزمون بسته به نوع آن بين يك تا دو ساعت است. هنرجويان وقت خود را طوري تنظيم كنند كه بعد از نوشتن سؤال آزمون روي برگه اصلي، دست كم يك ربع تا نيمساعت وقت باقي بماند تا در صورت پيش آمدن مشكلي، مثل اشتباه نوشتن متن آزمون، فرصت داشته باشند كه مجدد پشت برگه بنويسند. البته نوشتن مجدد نيز از هنرجو امتياز كسر ميكند. نوشتن در دقايق پاياني كه مراقبان تذكر اتمام وقت را مي دهند به احتمال زياد تنش زاست.
6- درست بنويسيم
محل برگزاري آزمونها بيشتر داخل كلاسهايي است كه يا صندلي بازويي دارد يا ميز و صندلي. اگر نياز باشد فرش يا موكتي نيز پهن ميشود تا هر كس هم خواست بتواند روي زمين بنشيند و روي زانو بنويسد. كساني كه روي ميزي ميخواهند بنويسند كه چند نفر دور آن مشغول نوشتنند، پيشاپيش مراقب باشند و تذكر دهند كه ميز در حين نوشتن تكان نخورد. فاصله حداقل سي سانتيمتري صفحه با چشم و زاوية ديد قائم به صفحه را رعايت كنند و از كج نشستن و كج نوشتن بپرهيزند كه سلامت خود و خطشان آسيب جدي ميبيند.
7- راحت تر بنويسيم
در اغلب موارد صداي زياد قلم حكايت از فشارِ دستِ بيش از اندازه هنرجويان دارد كه چند علت دارد. مهمترين علت عادات قبلي است و تنظيم نبودن مركب و كاغذ و اشكال در تراش قلم و تنشهاي عصبي امتحان نيز علاوه ميشود. نوشتن با فشار زياد نه تنها باعث كندنويسي و از دست رفتن وقت آزمون و گير كردن قلم و اعوجاج در نوشته مي شود، مي تواند خداي ناخواسته سبب عارضه خط و دست شود. پس بهتر است هر چه زودتر اين عادت ناپسند به دور افكنده شود.
8- تميز بنويسيم
چه موقع آزمون چه مرقع تمرين، بهتر است پارهاي مثل كاغذ يا پارچه كه جنس آن طوري باشد كه دست روي آن راحت حركت كند، روي كاغذ، پايين تر از خط كرسي قرار دهيم كه نرمي كف دست هنگام نوشتن روي آن قرار گيرد تا در حين نوشتن جاي دست و انگشتها روي كاغذ نماند زيرا امكان دارد مانع رانش قلم شود؛ مخصوصا اگر دست چرب يا عرق كرده باشد. اطراف نوشته لكه دار نشود. اگر قرار است نقط گذاري در انتها انجام شود دقت شود كه دست با نوشته، اگر خشك هم هست، تماس پندا نكند.
9- خط را مرمت نكنيم!
مي توان و گاهي بهتر است يك حرف يا كلمه را با چند حركت قلم نوشت اما در نهايت بايد به نظر رسد كه انگار با يك حركت نوشته شده است. آنچه مهم است اين است كه مركب برداري براي هر حركت به اندازه باشد. براي حركات كوتاه، كمتر و براي كشيدهها، بيشتر مركب برميداريد تا رنگ خط يكدست شود. هيچگاه نبايد مركب را روي مركب كشيد. هر حركت در خوشنويسي يك بار انجام مي شود. هيچگاه نبايد با قلم حروف را دستكاري كرد تا به شكل مطلوب رسيد. ارزش خوشنويسي به اجراي حروف و كلمات با حركت طبيعي قلم است. دستكاري چه با مركب و قلم و چه با تيغ و چاقو ارزش هنري خط و گاه خود خط را از بين مي برد. هنرجويان آگاه باشند كه اين جرح و تعديلها از ديد داوران پنهان نمي ماند و امتياز از دست مي دهند.
نوشته: م. جوادي
Javady.mohamad@Gmail.com